...
Ngược dòng thời gian...

chút gì để nhớ...

Trở lại Mỹ lâu nhưng nay mới có dịp để mà kể lể. Chuyến về thăm quê vừa qua, tôi lần nữa ngạc nhiên với những thay đổi, tiến triển của Việt Nam lẫn tỉnh nhà. Tôi cũng có thời gian gặp được nhỏ bạn thân từ thời tiểu học, Trang Lớp Trưởng từ năm lớp 3 đến lớp 8. Và cũng bấy thời gian, Trang, Trí, và tôi cùng trường, cường lớp.

Lớp Trưởng có chút phát tướng nhưng đó lẽ đương nhiên vì đã lập gia đình và sinh con, nay bé Bảo Đan lên ba. Con bé là con hoa khôi của ba khối 6, 7, và 8 trước kia thì chê đâu được. Vợ chồng nhỏ không kém phần khá giả, ông xã có công ty tư vấn, đi ra ngoại quốc công tác thường xuyên.

Cũng từ Lớp Trưởng tôi biết nhiều về mấy đứa bạn ngày xưa, đặc biệt nhất là Phương Thảo, cô bạn bịnh tim. Theo lời Trang kể thì Thảo đã khỏi bịnh, nhưng tôi hậu đậu không hỏi vì lý do gì. Tôi vui cho nhỏ Thảo được chơi đùa bình thường, không còn phải ngồi bên hành lang khối lớp 7 mà thèm được thầy Nhật gọi chạy một vòng sân. Nghe đâu Thảo lúc này quậy lắm. Lần nữa vô ý, tôi không hỏi lớp trưởng, "quậy" là quậy như thế nào.

Còn nhỏ Thanh "Quậy" ngày xưa nay đã chững chạc và lập gia đình. Thật bất ngờ khi biết Quậy thành hôn với Quốc của lớp 7/3 và đã có hai con. Hồi đó ai nấy cứ nghĩ trẻ con mới lên lớp 7, chỉ cập bồ cho vui. Đâu ngờ bao trắc trở, Quậy theo gia đình lên Sài Gòn rồi cũng về phố cũ, gặp lại cố nhân. Trang nói vợ chồng Quậy khá giả lắm vì gia đình nhỏ khá thêm bên chồng cũng giàu.

Cũng lần này, Trang và tôi vào xóm hủ tiếu tìm thăm Chi "Kim Chỉ". Ba năm trước về, tôi cuốc xe đạp từ đầu xóm tới cuối xóm hỏi mới tìm ra nhà nhỏ Chi. Lúc đó nhỏ còn độc thân và giờ đã có chồng và con trai nay khoảng 13 tháng tuổi. Nhỏ vẫn ở bên ruột nên mới có dịp biết được cậu Thiện Trí biệt hiệu Chí Mén có ý với Trang lớp trưởng. Ngày xưa đi học, cô cậu đã bị ghép đôi từ hồi tiểu học qua những giờ học "Trang Trí Đường Diềm" của tiết kỹ thuật hoặc hoạ.

Khi nghe Chi hỏi Trang, "Ông Trí lúc này sao? Có vợ chưa? Hay ổng còn ở vậy đợi bà?"

Tôi cố nén cười vì năm lớp 8 cả lớp đều nhận ra được Trí để ý Trang và cũng năm đó một chuyện hiểu lầm xảy ra, mém chút Trang với Loan Bùi "Răng Khểnh" hết làm bạn thân hay tình làng nghĩa xóm. Tôi cố nhịn cười, không cho ra tiếng, quan sát Trang.

Dựa ghế sofa, Trang đưa tay vuốt đầu tóc ngắn ngủn của mình, hơi cười cười nói, "tui đâu có bắt ổng đợi tui đâu bà kia. Vả lại ổng sắp đám cưới rồi."

Chi nhìn nhỏ hiếu kỳ, tìm hiểu, Trang tiếp, "Ờ, thì ông Trí với nhỏ Thắm tháng 12 này đám cưới."

Thấy vẽ bỡ ngỡ của Chi, tôi nhìn sang Trang, cười chờ nhỏ tiếp. Nhỏ không giải thích, coi bộ đang chọc tôi, tôi tiếp lời, "Chi nhớ Mộng Thắm lớp 8/1 của khối mình không? Mộng Thắm với biệt danh Mộng Dừa đó. Không phải Ngọc Thắm đâu nha bạn." Miệng đính chính, tay phát nhẹ vai nhỏ để nhấn mạnh vì tôi thật sợ những chuyện hiểu lầm. Với lại chuyến đi vừa rồi, cô bác bên nội hỏi tới tấp về chuyện gia đình của tôi, lại thêm cô trong hội phụ nữ của xã tỏ ý làm mai cháu của cô ở tiểu bang nào đó cho tôi.

Trở lại chuyện Trang Trí Đường Diềm, nhỏ Trang để tôi nói một hơi mới bắt đầu giải thích câu của nhỏ. "Ừ, nhỏ mà lúc trước ai cũng kêu Thắm "Điệu" đó. Mộng Thắm với Tâm, Chi còn nhớ Tâm lớp trưởng 9/1 chứ, tụi nó làm ở thành phố nên lúc này Trang chỉ hai đứa nó là bạn cũ và thân thôi."

Qua giọng nhỏ, tôi có thể hiểu được phần nào cảm giác lẻ loi, một thân một mình nơi xứ lạ, quê người, không một mặt quen thuộc.

Trước đó, Trang đã kể tôi nghe về Mộng Thắm và Trí. Hai cô cậu đều rời tỉnh lên thành phố lập nghiệp. Không rõ hai người gặp lại lúc nào, cô cậu đã làm lễ hỏi trước ngày tôi về khoảng tháng. Tính đi tính lại, Trang, Trí, Mộng Thắm, Loan Bùi và tôi đều ở gần, đi xe đạp chừng 20 phút kém. Mẹ và anh Hải, anh của Trang đã dời nhà về cách nhà tôi bên đó hai căn, hy vọng từ nay tin tức bạn bè cũ tôi sẽ tường tận hơn trước.


12 tháng 10, 2008

...

...


Chuyến đi có niềm vui lẫn nỗi buồn.

Hôm vào nhà Chi, nhỏ, Trang và tôi trao đổi địa chỉ, số điện thoại và email. Tôi đang loay hoay ghi địa chỉ vào sổ tay cho nhỏ Chi, nhỏ nhìn nói "chữ vẫn đẹp như xưa." Tôi giật mình, giật mình không bởi sợ mà vì ngạc nhiên. Thời gian xa cách đã lâu, thư từ vắng bóng nhưng bạn bè vẫn nhớ đến mình. Cảm giác lúc đó buồn, vui lẫn chút hổ thẹn. Mấy lá thư của bạn bè gởi qua tôi đã bỏ mất. Có thể vì thế mà tôi thấy mình nhỏ nhoi.

Y như lúc tôi đến thăm Trang. Nhà Trang có hai tầng, anh Trang và Trang đều ở thành phố nên mẹ Trang cho mướn tầng trệt làm tiệm uốn tóc. Khi tới đó, chủ tiệm gọi: "Cô Bảy ơi, cô Bảy. Cô có khách."

Lên cầu thang được ba, bốn bước thì chị tôi gọi "dì Bảy ơi, dì Bảy có nhà không dạ dì Bảy?"

Nói ra hổ thẹn, lâu quá không gặp, lần đầu tới tôi phải kéo chị tôi đi cùng. Đã vậy, nhỏ cháu con chỉ còn dặn, "dì nhớ lời nói và cảm giác lúc đó rồi về kể con nghe nha." Trong đám cháu nhỏ G này giống tôi nhất, rất là non chuyện, nó làm như dì nó đi cặp bồ không bằng. Thật lòng mà nói, lúc đó tôi không biết như thế nào nữa. Vừa mừng vừa lo, ngày đi tôi không từ giã bạn bè, rũi đâu tụi nó không còn nhớ thì quê chết.

Giữa chừng, nửa muốn tiếp bước, nửa muốn quay đầu đi thì Trang nhìn xuống từ đầu cầu thang. Mặt hết sức ngạc nhiên, miệng cười không vẹn vì hình như không tin vào mắt mình, nhỏ reo lên, "Thắm! Phải Thắm không?"

Riêng tôi thì nhận ra ngay vì đã biết chỉ có mẹ Trang, Trang và con của Trang ở nhà. Tôi cười nói, "nó đó Trang. Lâu quá không gặp. Sao Trang khỏe không?"

"Khỏe, khỏe. Lâu quá, Thắm về lâu chưa?"

Trang hỏi một tràng, tôi trả lời luôn tuồng, giờ không nhớ được đã nói những gì. Lẻo đẻo theo Trang lên cầu thăng. Đến tầng trên, tôi để quà xuống bàn, chào hỏi mẹ Trang, và đôi ba câu với con bé. Mẹ Trang bảo nó, "chào cô đi con. Ờ, chào dì chứ." Chào hỏi xong, Trang kéo tôi sang ghế sofa, ngồi uống nước.

Hỏi chuyện qua lại, Trang nhìn tôi hồi lâu rồi phán, "Thắm nhìn lạ ghê ta ơi. Trẳng ra, tóc không còn quăn và không hiền như trước."

"Trắng? Trắng hơn Táo Quân thì có. Không thay đổi không được, đi nửa vòng trái đất, nửa cuộc đời rồi còn gì Trang," tôi đáp, pha lẫn tiếng cười khi nói đến nước da "trắng" của chính tôi.

Lúc đó bác gái ngồi chơi với cháu ngoại, cười đồng ý, "con nói đúng đó, đi nửa vòng trái đất rồi còn gì. Con nhỏ này thiệt là."

Thế là nói vòng vòng một đỗi cũng quay lại chuyện chồng con. Trang hỏi tôi về mình hay đi với ai, tôi đưa bàn tay trái trống trơn, "về mình chứ đi với ai giờ. Còn độc thân đi chơi mới thoải mái chứ Trang."

Trang thì lại có ý nghĩ khác, "chứ không phải Thắm kén quá nên chưa lên xe hoa sao?"

Không nén được, tôi cười một cách thoải mái, "đâu có, Thắm kén hồi nào đâu. Chỉ tại không gặp được người hợp ý thôi mà."

Nói tới đây tôi hỏi nhỏ ai đặt tên con bé Bảo Đan. Nhỏ nói lựa rồi chọn hoài không được, có hôm đọc sách thấy tên Bảo Đan hay hay nên đặt luôn. Trang cũng cho biết muốn gặp bạn bè ngày xưa phải về tết, tụi nó đi làm ở xa, tết mới về với gia đình. Có lẽ tôi sẽ về ăn tết bên đó một lần, để tìm lại chút cảm giác ngày xưa tháng cũ. Nếu có duyên, tôi sẽ được lần gặp lại thầy cô, nhóm chúng tôi ngày nào. Thời áo trắng cắp sách đến trường thật mang nhiều kỷ niệm và lưu luyến.

Lần này về không gặp được hai nhỏ Loan Bùi "Răng Khểnh" và Loan Nguyễn "Ăn Hàng". Răng Khểnh là đứa trong nhóm ngày xưa có gia đình trước hết và đứa con trai nay đã 7 tuổi. Sẵn dịp Trang muốn về thăm xóm cũ, nhỏ và tôi tìm đến thăm Răng Khểnh. Thật không may, nhỏ vừa đi bệnh viện Chợ Rẫy chiều hôm trước nuôi chồng. Chồng nhỏ bị ung thư và lưỡi đã bị cắt bỏ gần phân nửa.

Tám năm trước, trước ngày dời về nhà hiện tại tôi nhận được lá thư cuối cùng của Trang, nhỏ cho biết "... nhỏ Loan (Bùi) nghỉ học rồi Thắm... nó đã lên xe hoa... Nhỏ được ông xã cưng lắm..."

Không gặp mặt, nhưng nhờ có điện thoại di động, tôi có dịp nói chuyện với nhỏ. Nhỏ vẫn tiếng cười dòn dã ngày cũ, giọng nói hãy còn lạc quan dù bao chuyện dồn dập. Nhỏ cũng là một trong những người mà tôi học được rất nhiều trong chuyến về quê lần này. Nghĩ lại, tôi thấy mình nhỏ nhoi và thật ích kỷ.

Nhắc Răng Khển thì không thể nói đến Ăn Hàng, nhỏ bạn hết lòng vì bạn nhưng không sai xót trách nhiệm của người con gái lớn trong gia đình. Thêm một điều để tiếc là tìm không được cách liên lạc với nhỏ. Nhỏ ngày trước học khá nhưng không chăm, vậy mà ngày nay là cô giáo đã năm năm ngoài. Câu nói xưa nay ông bà truyền lại con cháu không sai một mải mai "quyết chí ắt làm nên", bản tính mà tôi thiếu.

Đi qua những con đường ngày xưa nhóm thường tới lui, Trang và tôi nhắc chuyện cũ cho nhau nghe. Có những ký ức tưởng chừng không có, nghe Trang nhắc, tôi lần hồi mới nhớ lại. Cũng như chuyện đi lại, ngày xưa tôi có xe trước Trang nên thường tới nhà rủ Trang và Răng Khểnh đi học. Bây giờ Trang chạy xe gắn máy, tôi lại không, Trang chở tôi thăm bạn bè.

Nói tới bạn bè, tôi lại nhớ chuyện vui nữa. Một hôm trời vừa chạng dạng tối, Trang đến nhà bấm chuông, gặp lúc tôi ra mở cửa. Trang hỏi, "giờ Thắm muốn đến nhà Thanh hay Trang chở cậu đi uống cà phê?"

Có lẽ tôi lãng tai trước tuổi nên trả lời, "ừa, nếu Trang bận đi uống cà phê với cậu thì đi đi, hôm nào rãnh tụi mình đi sau cũng được."

Nhỏ cười lớn, nhìn tôi nói, "không, cậu là cậu, là Thắm đó chứ."

Má ơi, thật là quê! Đúng là tiếng Anh chưa xong, tiếng Việt cũng không thông.

...

From: T <____@gmail.com
To: G <_____@yahoo.com>
Sent: Saturday, September 20, 2008 11:39:51 PM
Subject: Re: No Subject

G,

...

...

...

Kakaka... vui lòng khách đến vừa lòng khách đi mà. Ói tùm lum luôn, cũng may có người cho tissue (giấy lau mặt) không thôi là quê chết. Người đó là cô chứ không phải cậu, đừng ở đó mà đoán già đoán non là dượng út.

À, sau này send email cho dì, gởi qua ___ @gmail.com nghen. Địa chỉ email này dì ít nhớ mà check lắm. Ví dụ như email này vậy, gởi hôm 10 tây mà hôm nay dì mới mở.

Chuyện du học đó, G suy đi nghĩ lại cho kỹ đi há. Phải nghĩ tới tương lai mà dồn tự ái của mình lại và cũng đừng sống ích kỉ. Dì ví G như xương rồng không vì nói cho có, cho vui, cho lạ mà thật sự là thế. Cứ giữ ý đó trong đầu, sau này lớn lên sẽ biết dì nói đúng hay sai.

Trong đám cháu, dì thấy G là có tánh gàn giống dì nhất cho nên luôn thật lòng khuyên, lắm lúc lời nói chói tai. Đó vì sự quan tâm, chứ không vì muốn ra oai, lên lớp dạy đời hay ghét bỏ mà trách mắng.

Còn mấy em nó có gì thì cũng từ từ mà khuyên, giúp mẹ dạy bảo em chứ đừng chê trách thậm tệ mà gây ấn tượng mặc cảm cho tụi nó. Gấu không nhận thấy làm bạn bè dễ dàng hơn là chị em trong nhà sao? Bạn bè tốt có khuyên lơn, giúp đỡ mấy cũng chỉ ở mức độ nào đó thôi. Họ đâu nghĩ tới "ờ, mình phải nói cho biết chỗ sai, tật xấu mặc nó giận ghét hay từ bỏ mình" như người trong gia đình đâu.

Không biết những lời dì nói cho mấy đứa trong mấy tháng trước còn vướng chút nào vào nảo hay theo gió, theo mưa hết rồi. Lắm lúc dì nghĩ đến bỏ phế, không nói lời nào làm như những ông quan ngày xưa, ai làm gì thì làm, không buồn chê trách. Càng nói đám cháu càng chán, càng không muốn nhìn tới. Nhất là KT.

Nếu G muốn cho KT đọc email này cũng được, dì nói thật lòng chứ không nói với đứa này vầy, sang đứa kế nói khác. Cháu nào cũng là cháu, nếu khôn thì cân nhấc lời dì khuyên, dại thì cứ bỏ ngoài tai.

KT từng nói "sao khi con làm tốt không ai khen nhưng khi phạm lỗi thì nhắc hoài?" Dì đã cho đáp án, nhưng có lẽ những lần đó KT không để lọt vào tai đâu.

G thử nghĩ xem đại đa số người VN mình có mấy ai khen lấy khen để con cháu mình đâu, hầu hết là khuyên răn. Nhưng đó chỉ trước mặt nó, khi vắng mặt, ông bà cha mẹ cũng hãnh diện khoe với họ hàng, lối xóm, bạn bè là con tôi như thế này, cháu tôi như thế kia.

Ông bà cha mẹ chê trách, so sánh chỉ vì muốn con cháu mình cố gắng hơn, bỏ đi bản tánh ích kỉ của nó mà vượt qua khó khăn, thành công hơn. Bằng ngược lại, khen trước mặt nó nó vênh vang, cho mình đã đủ tốt, không cần uốn nắn nữa. Vả lại ông bà cha mẹ thường dùng hành động hơn lời nói xuông khi con cháu họ ngoan. Ví dụ như gia đình mình, con cháu chăm học thì thưởng, nghe lời giữ phép tắc cũng thưởng mà không cần hô hào "con ngoan, con giỏi, bà thưởng con nè."

Sống trên đời mà, ai cũng muốn làm chủ bản thân, muốn tự do, tự lập. Nếu đã vậy thì tại sao không thể tự giác, tự ngộ ra được người thân mình làm điều nọ, việc kia là vì lợi ích của mình. Con cháu thường chủ quan, hay cho mình đúng, cứ nghĩ rằng người lớn bắt học là vì sau này ra làm mình sẽ nuôi họ.

Nhưng con cháu có bao giờ nghĩ rằng ngày mình làm ra miếng cơm, manh áo thì có lẽ ông ba, cha mẹ đều không còn để hưởng. Con cháu có bao giờ nghĩ tới trường hợp bi quan nhất có thể xảy ra là mình làm không đủ ăn, thiếu khả năng lo cho gia đình nhỏ của mình? Con cái đâu biết tương lai cha mẹ đều lo cho con cháu của họ dù nó ăn nên làm ra, mỗi trường hợp một mối lo. Con giàu sang thì lo đám cháu có được dạy dỗ đủ đầy, chồng hoặc vợ của con mình có tốt hay đối xử thậm tệ với nó. Đó là con có tiền, con nghèo thì cha mẹ cũng gieo neo, héo mòn vì lo lắng.

Không nhất thiết về mặt tài chánh, ông bà, cha mẹ luôn nghĩ ngợi mà lo xa. Bởi vậy người Việt Nam mình mới có câu "ăn chưa no, lo chưa tới." Bậc cha mẹ thương con không những lo cho con mà họ nghĩ tới cả đời cháu còn con thì theo thời đại, theo dòng thời gian mà so đo, tranh đua đau dành thời gian suy lời ăn, tiếng nói, ngẫm được hành động vô ý, vô tâm của mình.

Nói cho cùng, đâu còn có đó, câu khó nghe hơn nữa "đâu còn có đó, chó chưa ăn." Có lẽ mấy đứa không lớn lên cạnh ông bà, không nhận thấy được cách cư xử giữa ông bà và mẹ và mấy đứa. Thêm vào đó, thời nay gì cũng nhanh, ít ai quan tâm đến lễ nghĩa, đạo lý làm người như mười mấy, hai mươi năm trước.

Mẹ và mấy dì ngày xưa cũng đâu gần nội, mặt mũi ngoại ra sao còn không rõ, cha mẹ bận rộn với miếng cơm manh áo, thời gian dạy dỗ, quan tâm đến việc học hành đâu được như mấy đứa như ngày nay. Dì kể không vì ghanh tị mà vì hâm mộ và vui cho cháu mình được may mắn hơn mình. Bao nhiêu kiến thức, lễ nghi thì một phần do cha mẹ dạy lúc còn rất nhỏ, nhỏ đến độ dì không thể nhớ là lúc nào. Phần do quan sát cách cư xử người xung quanh, xấu bỏ, tốt tiếp thu và phần còn lại có được từ truyện, sách. Có được từ phần nào thì đều cần sự quan tâm, nhẩn nại mà suy xét bản thân, tự sửa mình.

Bấy nhiêu lời dì hy vọng mấy đứa hiểu cũng như ngộ ra được những hàm ý. Mấy đứa đã biết tánh dì không thích lập đi lập lại và luôn chìu ý người khác. Nếu muốn xem như người dưng thì chịu, nói có lễ, lo có lệ, ngược lại thích làm người nhà thì sẽ khuyên dạy, giúp đỡ hết sức. Nếu nhớ không lầm dì đã từng nói những lời trên khi bên đó, nhất là tối hôm dì hành quân, chắc mấy đứa còn nhớ.

Hôm nay là lần cuối dì nói những lời trên và sau đây. Dì muốn nói là mấy đứa sống quá ích kỉ, không nghĩ gì đến nỗi lo dai diết, niềm đau thầm lặng của bà và mẹ mình. Cố mà suy câu "Hãy đối xử với người nhà như bè bạn và với bạn bè, hãy coi họ như người nhà." Hình như đa số cháu của dì đã làm được nửa câu sau.

Nói gì thì nói, xin mấy đứa hãy nghiền ngẫm email này thật kỹ và dì hứa sẽ không nói đến nữa. Biết đâu lần về VN vừa rồi là lần cuối gặp mặt. Đời mà, thay đổi vô thường, có đó rồi mất đó, đâu ai biết được ngày mai. Thế cho nên hãy sống sao đừng để sau này gặp lại, mình là người xấu hổ, thẹn mặt không dám nhìn thẳng đối phương.

Dì út

Đọc lại email gởi về mấy đứa cháu, tôi thấy hình như mình giống tía hơn từng nghĩ... cải lương quá xá và càng chết hơn nữa là giống tụi nó, sống ích kỉ. Có lẽ tôi còn hơn tụi nhỏ nữa, sống an phận thờ ơ mặc ai buồn và sẽ là người thẹn mặt với đôi, ba người. Mình quá ư là gàn!

...

Chút suy tư...


Thời tiết hôm nay trở nên lạnh, bầu trời cũng ảm đạm, theo dự báo thời tiết, bão đang tới Cali. Vừa lạnh, vừa gió vậy mà có con thú nhỏ, giống chuột nhưng lớn cỡ con mèo lang thang ngoài trời. Nó đứng bơ vơ góc sân sau, có vẻ đói và lạnh. Hỏi Má là con gì, Má trả lời không biết và nói thấy nó đi không nổi. Ba thì nói nó là chuột cống, nhưng tôi không thấy dơ hay hôi hám gì cả.

Cũng lúc đó, tôi nhớ một sự kiện của hơn sáu năm về trước. Năm ấy vào dịp Giáng Sinh, tôi đi chợ và tình cờ gặp lại người bạn học cũ. Cô ta gốc Mễ nên khi chào biệt, cô ôm tôi và chúc mùa lễ vui vẻ. Thật bất ngờ, một phụ nữ vô gia cư da trắng bước vội tới tay giang ra, như muốn được ôm vào lòng với lời chúc lành. Bà mang một nụ cười thật tươi và hạnh phúc, tựa đứa trẻ được gói quà bất ngờ lớn. Thấy nét mặt bà không nỡ từ chối, tôi ôm chầm và chúc bà Giáng Sinh hạnh phúc. Cô bạn đứng thững thờ hồi lâu, cô nhìn bà rồi sang tôi với ánh mắt khó hiểu. Ngay phút giây đó, tôi thật muốn hỏi cô ấy rằng hành động của mình là đúng hay sai.

Xin đừng nghĩ lòng tôi không bối rối hay cho cử chỉ đó là to tác, cao cả. Trong khoảnh khắc đầu giang tay, tôi lo, không biết có an toàn hay đó là hành vi khờ dại nhất đời. Bằng ngược lại, một người vô gia cư cũng đã tội nghiệp lắm rồi. Tôi mà từ chối nữa sẽ khiến người phụ nữ ấy thất vọng và cảm giác bị đời ruồng bỏ, không có tư cách được quyền lợi của người có nhà, gia đình và bè bạn. Có lẽ bà ta từng có gia đình và còn người thân, nhưng bỏ ra đi vì lý do nào đó. Cũng không chừng bà ta đã mất nhà vì nghiện ngập, cờ bạc. Mặc lý do gì, tất cả đều bình đẳng, được quyền hưởng thụ những gì tươi đẹp mùa Giáng Sinh.

Ngẩn người, quan sát con 'chuột' uống nước dơ và ký ức về người phụ nữ vô gia cư năm nào. Một nỗi niềm thật khó tả bỗng trổi dậy trong tôi, một cảm giác dường như đã lãng quên từ lâu. Đã khá lâu, tôi cứ đẩy mình vào một cái gút tự và mắc bi mà bỏ tất cả ngoài tầm mắt. Tôi quên đi lý tưởng, bỏ mất cả niềm tin của mình bởi sự mềm yếu, để xã hội tác động.

Tiếng thằng bé An nhốn nháo khi thấy con vật lạ kéo tôi về với hiện tại. Thật tội cho loài vật, sống chui sống nhủi, bị săn đuổi, nuôi lấy thịt, xương, gân, óc, bộ đồ lòng... có khi cả thân. Động vật bị đối xử như thế bởi một nghiệp đã tạo ở một kiếp nào đó? Từ vô ức kiệp về trước? Hay đây chỉ đơn giản là luật tự nhiên như đại đa số người nghĩ? Động vật này là thức ăn cho động vật kia. Cũng có trường hợp động vật trở nên mồi của thực vật. Hoặc như food chain, thực vật làm mồi cho động vật, động vật làm thức ăn cho người?

Tôi từng nghe câu "sinh là chết lần hồi, tử mới là khởi điểm," nhưng vẫn chưa thấu cho lắm. Cũng như khi sống, con người thu vào thực, động vật đến khi mất, nằm trong lòng đất và trở thành dưỡng chất cho thực vật. Thực vật ấy lại là thức ăn của con người và động vật. Và cứ thế, một hệ tuần hoàn mãi xoay vòng. Vậy thật ra chúng ta thuộc hàng nào và giữ vai trò gì trong food chain?

...

...


Hơn tuần nay nơi tôi ở bị ảnh hưởng của bão vùng lận cận, khi nắng ấm khi mưa dầm. Ba tội nghiệp đám chim thiếu ăn, đói nên luột mấy củ khoai tây cho chúng. Trong lòng tôi nghĩ không biết có nên làm vậy. Theo luật thì hình như không nên, theo phương diện tình cảm, mấy ai phân biệt rõ giữa nên và không nên.

Tuy nhiên, có người nghĩ trời sanh thì trời nuôi. Đó là loài chim trời, loài động vật ăn thịt thì sao? Có người bảo ăn chay chi khi có thịt cá đầy đàn, thơm ngon, tội gì phải hành thân xác. Có người phản lời ấy, cho rằng nếu loài người không ăn thịt cá thì người khác đâu nuôi và cũng không dùng cách nuôi hiện đại[1][2]. Cũng có người cho rằng ăn thịt cá là vì thương chúng, giết chúng để chúng sớm đầu thai chuyển kiếp, khỏi cái kiếp loài vật khốn khổ kia. Và có thể mới tạo ra công ăn việc làm cho những nông trại. Thế còn nông trường thì sao, cũng công ăn việc làm?

Mấy ai nghĩ trong những con vật xấu số ấy có thể là người thân, chính bản thân cũng có thể đã hoặc sẽ cùng số phận? Hay một khi còn người mất đi, bất phân thiện, ác đều được giải thoát? Hay linh hồn thiện được về cõi Trời, ác bị xuống địa ngục? Địa ngục là đâu? Ở dưới lòng đất? Hay là chính trên nhân gian này mà loài người sẽ chuyển kiếp để gánh chịu những gì họ đã tạo ra?

Nói tới đây, tôi lại nhớ đến một câu hỏi mà bản thân đã tự hỏi từ lâu lắm. Chúng ta dùng từ loài người, vậy loài người và loài vật khác nhau đâu bao xa. Loài động vật cũng có tình thương, quyến luyến. Nếu không, nghé đâu theo trâu mẹ, gà con đâu chíp chíp suốt ngày bên gà máy và gà máy cũng không mổ một ai đó muốn lấy trứng chúng đang ấp đi. Nếu ai đó từng theo dõi đàn kiến thì sẽ biết chúng cũng tay làm hàm nhai, cũng cong lưng làm việc tao ra miếng ăn cho gia đình. Chim mẹ móm mồi cho chim con, khác gì mẹ chúng ta đút ta ăn từng muỗng khi còn nhỏ.

Con người chúng ta được mang vóc váng này, trí khôn đây bởi lẽ tự nhiên, vì may mắn hay vì một lý do huyền bí nào đó? Có mấy ai tin vào nhân quả luân hồi, chuyển kiếp đầu thai? Nhưng không phải ở đâu cũng có hai lực, động và bị động hay sao? Có lẽ thế mà tôi bị mắc ở giữa?!



----------
[1] Mời các bạn vào trang web này http://www.meat.org/
[2] Bạn nào thích ăn chay và thử nấu món mới, mời vào http://www.vegcooking.com/

...
...


Mặc nắng ấm phủ trời Nam Cali sau cơn mưa trái mùa xế qua, gió hú từng hồi ngoài cửa sổ...

Những con gió ù ù như đang đua lướt qua cây cỏ vùn vụt, chúng rượt đuổi nhau xuyên ngang mái thiết hiên sau, tạo ra âm thanh năm nào khi tiếng gió vào mái nhà tôn, vách gỗ. Đã lâu lắm, có trên hai mươi năm, tôi như quay ngược thời gian, đâu đó bên tai những cơn gió hú thời thơ ấu. Có lúc chúng lặng lẽ, lúc lại rít lên từng hồi, thêm tiếng vó ngựa và vài khối cỏ khô lăn trong bụi cát sa mạc, thì quanh đây không khác mấy với cảnh thời Wild West, được diễn tả trong tiểu thuyết tôi từng đọc say mê.

Trước hôm nay, tôi không nghĩ mình nhớ tiếng gió da diết như bây giờ. Nó như cuốn tôi vào cơn lốc, một vòng xoái về quá khứ. Nơi đó có khói lam chiều chị thổi cơm trên bếp đất với những nắm lá dừa, có những tiếng cười trong trẻo của trẻ con chơi bòn bon. Văng vẳng từ nơi ấy, tôi như nghe tiếng thình thịch của sợi dây thung chạm vào mặt đất, tiếng dép giày xèn xẹt rồi ton vào chiếc lon sữa bò méo mó sân trước.

Và cách sân không xa, tiếng bình bịch vang lên trên con đường làng, vừa khô sau cơn mưa nhẹ tháng Chạp hôm trước, tiếng chân đám con nít lây quây tìm chỗ núp. Đứa lũi ngay vào hàng rào bông bụp gần bên, đứa thì leo cây me, cây xoài. Đôi ba đứa nhốn nháo, "khoan nha, khoan nha, tao chưa xong" khi một cậu bé khoảng 8, 9 tuổi trong bộ đồ thun xanh da trời, lem luốt, kêu lớn "80-85-..." từ gốc sầu đâu.

Nhìn sang nhà từ gốc sầu đâu bên đường, ô môi[3] trước ngõ dường như sắp ra sắc thắm[4], mừng nàng Xuân lần nữa viếng thăm. Tháng Chạp, tháng cuối trong năm cũng là tháng cây sầu đâu trước nhà đơm hoa, chuẩn bị kết trái[2] và trở thành trò chơi nữa cho bọn con nít xóm tôi. Hoa sầu đâu[1] tim tím, thanh tao, thêm hương dìu dịu ngất ngây, nó sẽ luôn là hình ảnh đẹp của tuổi thơ.

Thật nhớ những lúc gió vi vu trên hàng dừa nước mương sau, gió xào xạt bụi tre già bên sàn nước và thoang thoảng hương bưởi cạnh nhà ngoài. Nhưng nhớ nhất vẫn là những ngày nắng ấm, gió nhẹ áp má mạ xanh mơn hay vào lúc đồng đồng, gió như muốn cùng lúa lượn theo những cánh cò trắng bay, ca vang Hương Tóc Mạ Non[5].


----------
[1] Hoa sầu đâu http://files.myopera.com/mietvuon/blog/fff.jpg
Miền Nam gọi "sầu đâu", miền Trung "sầu đông", và miền Bắc "soan".
Bạn nào thích đọc truyện, tìm Mưa Trên Cây Sầu Đông của Nhã Ca, hoặc vào đây đọc trên mạng.
[2] Trái sầu đâu http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/consumer/poison/images/picts/MeliaAz8.jpg
Người Việt mình thường nói gương mặt trái soan, đó chính là soan hay sầu đâ.u
[3] Hoa ô môi http://www.vietmaisau.org/forum/uploads/5007445536a0cb237.jpg
[4] Trái ô môi http://img165.imageshack.us/img165/4696/omoi1tp0.jpg
VL không nhớ chính xác ô môi nở vào lúc nào, chỉ nhớ mại mại là khoảng tết. Trái rất ngon, có điều ăn không quen sẽ có chút vị đắng.
[5] Nghe nhạc quê hương http://velang.org/media/nhac%20Que%20Huong/

...
...


Rời chùa Phật Tổ[1], quẹo phải trên Orange Ave rồi trái 7th Street để vào Cherry Ave, tôi tiến thẳng về biển. Đến biển, tìm chỗ đậu xe, đặt chân lên sân cỏ còn đọng hơi sương sớm tháng 5 lóng lánh, tôi nghe mình thở phào, bước đi nhẹ nhõm tựa sương. Hướng mặt ra biển, hình như sáng nay sóng cũng thanh thản, nắng thì ấm dù mới hơn bảy giờ rưỡi và không ít gió - thật bình yên. Mấy tháng qua, trời lạnh thêm gió lớn, tôi đã không ra thăm biển để tìm sự an lạc tạm bợ hay chỉ để tìm chút dư âm ngày tháng nào đó. Nhìn từng làn sóng xanh, chúng xô đẩy vào bờ rồi tung toé trắng xoá trên cát, tôi ước gì mình được vô tư như những bọt biển, được vô lự như mây trôi lơ đãng trên vòm trời Long Beach.


----------
[1] Chùa Phật Tổ http://chuaphatto.net

...
...


Thứ bảy, đưa Ba đến chùa, tôi lại chạy ra biển. Bốn mươi lăm phút sau, cuốc bộ đoạn biển với một cú phone, tôi lên xe về nhà. Qua khỏi khung viên trường đại học cũ năm phút, chạy ngang khoãng đất trống, nó đã trở thành thung lũng hoa vàng tí hon do không được xây cất hay canh tác.

Lúc ấy, thời gian lẫn không gian như ngừng lại, bao nhiêu ký ức bắt kịp với hiện tại. Như đôi ba lần nhà tắt đèn, tôi thì không mang kiếng đi thẳng vào cửa phòng cái rầm, khựng lại, xoa đầu một hồi rồi mở cửa đi tiếp. Trên dưới 30 giây đó thôi, đoạn phim đời quay cuồng ngược dòng thời gian, nó nhấp nhoáng nhưng không thiếu sức ảnh hưởng. Giờ đây, tôi chuộng hoa vàng lắm dù lúc nhỏ không ưa sự sặc sỡ của nó. Thưở xưa, học đòi theo ai nấy, tôi chỉ yêu màu trắng thơ ngây và tím thủy chung.

Nghĩ lại, tôi chắc mình yêu chúng chỉ vì áo trắng đồng phục và mực tím của tuổi học trò. Thêm vào hai yếu tố đó, màu tím được ca ngợi, được nhắc tời từ thơ văn cho đến âm nhạc, đâu đâu cũng tôn vinh màu tím, tím chung thủy, tím hoa sim[1]. Phải chăng nó bị ảnh hưởng bởi bài thơ của cố thi sĩ Hữu Loan và được phổ nhạc thành bài Những Đồi Hoa Sim bất hữu kia?

Màu tím hoa sim, cũng loài hoa và trái mang một trong những kỷ niệm của tuổi thơ. Nhớ những ngày theo chị về vườn, tôi luôn chạy đến cây xanh um tùm, cao khoảng vai và trái dạng trái lựu, có điều nhỏ hơn lựu nhiều. Ẩn khuất trong cành lá, dăm ba hoa tím xen kẻ nào trái xanh rồi tím đen. Vạch nhánh này sang nhánh nọ, tôi tìm những trái đổi màu đã chín, hái và bỏ ngày vào miệng, nhay ngon lành những trái sim tím. Lời ca một sơn nữ đã khiến chàng người Kinh say đắm trong vở cải lương Người Vợ Không Bao Giờ Cưới[2] mà tôi đã được nghe lúc nhỏ.

"Suối nào bằng suối nguồn trên
sim rừng nào ngọt bằng sim đầu mùa...
hỡi người lỡ bước đói lòng
xin mời người nếm sim rừng người ơi...
trái sim xấu xí thô sơ
đói lòng ăn vẫn đỡ no cho người...
đói lòng ăn nửa trái sim
uống lưng bát nước đi tìm người thương..."

Màu vàng... không rõ tôi bắt đầu yêu nó từ khi nào. Từ lúc được nhận đóa hoa đầu tiên, hoa cúc vàng mà cậu học chung để trước mặt tôi một cách không nhẹ nhàn cho lắm? Hay vào ngày ấy, nhân lúc tôi say mê nghe cô giáo giảng bài, một cậu cùng lớp đặt lên bàn tôi đóa hồng vàng? Hoặc đó do những ngày kỷ niệm, ngồi bờ hồ công viên Mile Square[3] vào lúc chiều tà, nhìn những giọt nắng vàng còn xót lại, chiếu nước mặt hồ lóng lánh. Không, hình như sắc vàng hoa mai những độ xuân sang đã in sâu vào ký ức từ lâu lắm, từ khi tôi mới biết nhìn.


----------
[1] Hoa và trái sim http://files.myopera.com/dangtien/blog/hoatraisim.jpg
[2] Vở cải lương còn có tựa là Sơn Nữ Phà Ca
[3] Mile Square Park http://www.ocparks.com/milesquare/

...
...


Gần hết tháng 5, thế là đã sắp nửa năm. Thời gian đi như thoi đưa, mình đã làm được gì trong hơn năm tháng qua? Hai mươi chín năm lẻ thầm lặng trôi, tôi như kẻ ngủ vùi cho qua ngày đoạn tháng. Công thành danh toại? Yên bề gia thất? Cả hai hãy nằm ngoài tầm tay. So với bè bạn, thật thất bại. Thất bại nhất vẫn là không biết mình đang tìm gì, muốn chi. Mỗi ngày tôi thấy mình xa thực tế thêm một chút, lúc khác, tự mãn, thấy mình nhìn thấu hơn ai hết.

Nếu gặp bác sĩ với tình trạng bây giờ, chắc vị bác sĩ đó sẽ khuyên tôi nên tìm nhà tâm lý học hoặc một nhà cố vấn nào đó. Ý nghĩ lẫn lời nói hội đủ điều kiện để gọi là "bất thường", cần sự giúp đỡ của chuyên gia. Riêng tôi, hình như đời nay người ta bị ảnh hưởng "khoa học tiến bộ" quá nhiều, tôi cũng chẳng ngoại lệ. Hỡ tí là dán lên trán một con bịnh nào đó, cần chạy chửa, cần thuốc men, ngay cả ngủ cũng cần thuốc. Thật ra, cuộc sống của chúng ta hiện tại, ở thế kỷ 21 này, là thể nào?

Người nay cho người xưa cổ lổ sỉ, kém thông minh, vận dụng chân tay thay vì khối óc. Đời nay con người suy nghĩ, vận dụng nảo đến độ mất ngủ, lúc nào cũng thấy mình không đủ thời gian, luôn tất bật, dật ngược lộn xuôi. Vậy thông minh đây có đáng giá không? Có thể vì lắm chọn lựa, có quá nhiều người và vật khiến ta phân tâm, ta lạc hướng lầm đường. Cũng có thể chỉ mình tôi là nhiều điều, lắm chuyện, luôn đi tìm những gì xa thực tế, chuyện một vẽ vời thành năm, mười.

Nói một cách dí dỏm, tánh tôi hơi gàn thêm ngang bướng, khó chịu, cà chua. Người Việt thường cho tính cách trên là những triệu chứng của những ai "ống chề"; còn tôi, cho đó vô lý và bất công. Tôi thấy đó là lẽ đương nhiên, không gì bất thường. Một người không vướng bận gia đình sẽ có thời gian quan sát, suy nghĩ mọi chuyện chung quanh nhiều và tinh tế hơn. Vả lại đến một lứa tuổi nào đó, ta sẽ ăn nói mạnh dạn, từ ngữ cũng đủ đầy hơn khi bộc bạch ý nghĩa, cảm xúc của mình. Như vậy, người khác thấy ta thay đổi, cho rằng đó bởi "ống chề". Có người còn thiếu tế nhị và cho đó thay đổi bởi sinh lý.

Mặt khác, tôi hoàn toàn chấp nhận cũng như đồng ý là tâm lý không khỏi khác biệt giữa hôn nhân và lối sống độc thân. Tâm lý bị ảnh hưởng rất nhiều, từ gia đình cho đến xã hội. Gia đình biết và hiểu, cũng có thể vì thương ta mà mắt nhắm mắt mở, để ta tự quyết định chuyện chung thân. Ngược lại, xã hội này, lúc nào cũng tìm tòi, luôn so sánh. Ngay cả chuyện riêng tư, không ảnh hưởng ai cũng bị nhìn vào mà đánh giá cao thấp.

Ở lứa tuổi mười mấy, hai mươi, tôi còn xem nặng cái nhìn của người đời, sợ họ nhìn vào, cho "ông bà thiếu đức, gia đình bất hạnh nên nhỏ đó giờ vẫn chưa có chồng." Giờ đây sắp sỉ 30, cái tuổi mà tôi từng đùa với một chị bạn, "em hâm xong, sắp khét rồi chị ơi," giai đoạn so đo, xem trọng sĩ diện, bề ngoài đã qua. Quả thật vậy, ở tuổi này tôi có thể tự tin tuyên bố rằng tôi đã chay lì, mặc ai nói sao miễn tôi có được thân tâm an lạc, đó đã quá đủ đầy.

Có lẽ tôi không nên đăng những lời trên, chúng nhạy cảm và riêng tư, chỉ nên ghi vào quyển nhật ký hoặc một quyển tập nào đó. Tuy nhiên, tôi tin rằng có một ai đó ngoài kia cũng có lối suy nghĩ, nỗi bâng khuâng, và đi đến kết luận tương tự. Do đó, tôi quyết mở lòng, chia sẻ, và bắt nhịp cầu với tất cả qua những câu văn kém trau chuốt của mình. Hy vọng tất cả chúng ta buông bỏ được những nghi vấn bế tắt, suy nghĩ lúc rối chỉ thêm rối. Hãy để tâm lắng đọng mà sống với hiện tại, với những gì có được; quan trọng hơn hết, gắng bình thản sống với người thân bên cạnh. Hy vọng chúng ta quên được muộn phiền, tha thứ cho nhau để sớm tìm được sự bình yên ở chính mình.


----------
Nhạc Thôi Đừng Giận Hờn Nhau Nữa :: Nghe thêm

Sách hay (theo ý VL)
:: Từng Bước Nở Hoa Sen by Thích Nhất Hạnh
:: Lời Cảnh Tỉnh by Sư Cô Chứng Nghiêm
:: The Power of Now by Eckhart Tolle
:: Forgiveness: The Greatest Healer of All by Gerald G. Jampolsky